Soms gaat de tijd over een ander spoor
dan ikzelf

In de tuin hangen pluimen rook van kampvuur, warmte en vriendschap, in de lucht roze wolkjes september. Er zijn minder mensen komen opdagen dan we hadden gehoopt, maar misschien is het wel beter zo, want nu krijg ik de kans om al mijn gasten een stukje van mijn tijd te geven. De kans heb ik, de vraag blijft of ik hem ga gebruiken, want vooralsnog sta ik al een halfuur met jou te praten. Ik kijk naar je ogen en luister. Je vertelt over je vakantie met je ouders, de festivals waar je heen wilt en lange, benauwde dagen op kantoor zonder airco. Je zegt dat je benieuwd bent wat je aankomend semester allemaal gaat maken. Ik ook. Over twee maanden vraag ik me dat nog steeds af, maar dat weet ik nu nog niet.

Maar goed, zeg je, en je vraagt hoe mijn zomer was. De vraag is eerder wáár mijn zomer was. Wanneer. Overal, en nu.

Mijn lievelingsuitzicht: voorbijdrijvende landschappen, huisjes die ik als typisch buitenlands beschouw, meren zoals we die in Nederland niet hebben. Het beeld wordt omlijst door een treinraam en het laatste album van Noah Kahan dient als reisgenoot. Van mijn bestemming probeer ik zo weinig mogelijk verwachtingen te hebben. Dat doe ik niet expres, misschien ben ik wel slecht in verwachtingen hebben van iets anders dan mezelf. Zonder verwachtingen is teleurstelling minder makkelijk bereikbaar. Dat zal verklaren waarom ik het vaakst teleurgesteld ben in mezelf.

Tien uur in de trein zitten klinkt lang, maar de overstappen en de voorpret maken het dragelijk — in Google Maps heb ik al een route uitgestippeld voor mijn aankomst: hostel, douche, veganistisch noedeltentje, via de botanische tuinen terug naar hostel, bed. Het is juli, dus de zon gaat pas laat onder. Ik kijk ernaar uit om erachter te komen of de Deense zonsondergangen een andere tint oranje hebben dan de Nederlandse.

Wat een dankbaarheid zit er in eenvoudige wollen sokken wanneer het winter wordt. Hoeveel koppen thee kan een mens op een dag drinken?

Het is november en in de woonkamer hangen witte wolkjes adem en pluimen muziek. De volumeknop van de verwarming is duurder dan die van de platenspeler dus ik draai in de hoop dat de klanken me verwarmen. Ik staar naar een lege pagina en ben bang dat hij altijd leeg blijft, wetende dat ik hier invloed op heb maar ook weer niet. Ik kijk naar de lucht — helblauw, geen wolkje inspiratie te vinden.

Wat vind je van de tuinen, vraag je, ik vind het fijn dat we aan dezelfde plek denken. Dat jouw benen ook de afstand tussen de stenentuin en de vijver kennen, dat jouw gezicht door hetzelfde zonnetje is gestreeld en je de bomen kan herkennen als je ze op straat tegen komt. Ik vertel over de warmte en de bomen die bijna door het glazen plafond groeien, dat ik dat ooit een keer wil tekenen. Je vraagt of ik nog een biertje wil en ik zeg ja.

Mijn schetsboek zit in mijn rugzak. Ik heb één fineliner meegenomen, van 0.5mm. Het lijkt een goed idee om mezelf te beperken; uit restrictie kunnen de beste ideeën ontstaan. Ik hoop deze reis tijd te vinden om ideeën te zoeken. Ik vergeet dat ideeën volgens andere regels leven. Ze luisteren niet naar zoekt en gij zult vinden, ze worden alleen gevonden wanneer ze dat zelf willen, en dat is absoluut niet wanneer ze het gevoel hebben dat ze gezocht worden.

Ik vergeet ook dat ik slecht ben in zoeken. Ik weet gewoon niet hoe het moet. Het enige wat ik doe is afwachten en zien wat er gebeurt. Als er iets is waar ik bang voor ben is het wel kwijtraken. Spullen, mensen, mezelf. Als ik iets kwijt raak moet ik zoeken, maar omdat ik niet weet hoe dat moet ontstaat er een probleem, snap je? Ik moet ervoor zorgen dat ik niets kwijt raak.

Wanneer ik terugdenk aan mijn dagen in Kopenhagen vind ik mezelf alleen maar gelukkig. Ik denk aan de kleine zeemeermin, de perfecte temperatuur en schone sokken. Je vraagt vanwaar de sokken. Mijn tante, die die bergen in Nepal beklimt en weet hoe je ‘nee’ en ‘ik hou van je’ moet zeggen, leert me dat het belangrijk is om schone voeten te hebben. Deze les dringt pas echt tot me door na dagen door Deense straten slenteren, na dansen op eindeloos dreunende beats, na dertigduizend stappen op de teller. Dan die warme douche—dat is het moment waarop deze les van mijn tante tot me doordringt. Ik heb te weinig sokken mee. Kopenhagen overleef ik, maar de volgende bestemming is Berlijn en na mijn eerste dag daar zijn mijn schone sokken op.

Ik leef al wekenlang in woorden. Ik lees, lees, lees tot ik zelf een verhaal ben, tot ik een begin en einde heb, tot ik uit zinnen besta. Ik vind zinnen van het leven en schrijf ze op, bewaar ze, misschien dat ik ze ooit nodig ga hebben.

Mijn schetsboek is nog net zo onaangeraakt als in Kopenhagen en Berlijn. Soms ben ik bang dat ik het geduld niet heb om kunst te maken. Deze angst is geboren op de kunstacademie, nu alles een proces is dat ik maar moet vertrouwen.

Soms ben ik bang dat ik het liefst mijn eerste schets wil uitwerken tot een eindresultaat, zonder over de mogelijkheid van andere composities of concepten na te denken. Wanneer ik een relatie beëindig heb ik het idee om mijn kamer te behangen met alle dagboekpagina’s waar hij op genoemd wordt, zodat ik me met ons verhaal kan omringen. Maar dat zou betekenen dat ik drie jaar aan pagina’s moet doorlezen voordat het maakproces kan beginnen en dat kan ik niet aan. Tegelijkertijd weet ik dat het project alleen betekenis zou hebben als ik het op dit moment doe. Soms ben ik bang dat ik het liefst alleen dingen maak die binnen een dag af zijn. Is dat erg?

Mijn vingers zijn koud. In de tuin staat de korf, waaruit kleine vonkjes de septemberlucht in vliegen en waarop een laagje novembersneeuw ligt. Uit de plataan druppelt gesmolten sneeuw.

We kijken naar de vonken die tussen de bladeren van de plataan door opstijgen. Je vertelt dat je dagen in de studio zit en dat ze gevuld zijn met spannende vlinders. Dat de EP vorm begint te krijgen en je hoopt ga goed, word gaaf, wetende dat je hier invloed op hebt maar ook weer niet, wetende dat je misschien over twee jaar terugkijkt op de EP en honderd dingen anders wil.

Ik sta op een treinperron in het midden van nergens, waar de wind niet waait maar de zon wel schijnt, en ik bel met mama. Ze vraagt waar ik allemaal geweest ben en ik wil zeggen overal, overal waar mijn hartje me maar wenst, maar ook dat dat een probleem is. Misschien wil ik wel reizen om mezelf kwijt te raken. Na drie dagen Kopenhagen ben ik klaar met thuis komen, ik wil verdwalen, ik loop, loop, loop en kom terecht in veganistische koffietentjes, boekwinkels, musea of botanische tuinen. Het maakt niet uit in welke stad ik ben. Ik weet zo goed waar ik me thuis voel dat ik er zonder na te denken heen wandel. Ik ben het einde van mijn comfortzone kwijt. Ik zou zo graag die grens opzoeken, mijn paspoort meenemen en kijken hoe ver ik kan komen. Maar ik zeg niks. Ik wil niet dat mama zich zorgen gaat maken, dus ik stuur foto’s van schilderijen en Deense huisjes.

Ik wandel met mama over de dijk en de wind duwt koude tranen m’n ogen uit. Ik huil vaak aan zee, gewoon omdat het zo fijn en overzichtelijk voelt. Als een hoekje van een lege kamer. Dan denk ik, als we de hele wereld in verhuisdozen zouden stoppen, zou dit dus overblijven. En daar mag ik best om huilen. De zee is gemaakt van tranen dus ze vindt het goed, en tegelijkertijd kun je niet al te lang verdrinken in je verdriet want de zee is zo groots, jouw tranen zijn er niks bij.

Ik mis het water vaak. In Enschede komt er alleen maar water uit de lucht of uit de kraan, en dat tweede zit vol met kalk, het laat witte cirkeltjes achter in de waterkoker en op de rolletjes film die ik ontwikkel. Als ik met mama op een bankje op de dijk ga zitten voelt het als sterrenkijken. Het aanschouwen van iets zo groots, zo verwegs, iets waar je op geen manier onderdeel van kunt zijn maar tegelijkertijd toch bent. Het enige jammere is dat we op heldere dagen Lelystad zien liggen, maar dat hindert niet zegt mama, Volendam is aan zee gebouwd en aan zee zal het blijven liggen. Wie ben ik om van de dijk te klimmen en te gaan proeven? Zo lang ik met mama op een bankje op de dijk ga zitten voelt het als sterrenkijken over de zee.

Ik zou willen dat ik zo goed was als jij in mijn grenzen kennen, zeg je, en ik moet een beetje lachen, omdat ik de tel kwijt ben van hoeveel biertjes ik op heb en daarmee een grens overga. Je vraagt waarom ik lach, en ik zeg dat ik soms het idee heb dat ik de grenzen pas zie als ik er al lang en breed overheen ben. Zoals dat berichtje wat je krijgt als je een land binnenrijdt; Welkom in België, terwijl je een halfuur ervoor al het bord voorbij sjeest. Dat ben ik, dat berichtje. Ik zie de grens pas wanneer hij achter me ligt. Of het bier in mijn buik, het gesprek aan gruzelementen, de jongensjas om mijn schouders.

Voor Berlijn ben ik een beetje bang op het begin. Mensen praten vaak over clubcultuur, graffiti en andere ondergrondse dingen. En dan raak ik even kwijt waarom ik hier ook alweer heen wil. Na de eerste dag is dat gevoel weg. Mijn voeten voelen zwaar (van de stappen, meters, straten) en mijn tas licht (van leeggedronken flesjes water en stukjes muur die ik niet heb gekocht). Mijn laatste schone sokken hebben me een heel eind gebracht. Terwijl ik een poging doe om ze te wassen met de zeep in de hostelbadkamer klets ik met mijn kamergenoten. Ze komen uit Australië en Ierland en we vertellen waar we zijn geweest en nog heen zullen gaan. Ik doe ze de groeten van Amsterdam en krijg de groeten terug van Dublin.

Terwijl ik op mijn telefoon eindeloos schakel tussen Instagramscrollen, mailbox verversen en spotifystaren komt het woord ‘verdoofd’ in me op. Ik leef van lijstje naar lijstje maar het lijkt niet te helpen. Misschien haal ik niet al mijn vakken dit semester. Is dat erg? Het zou voor het eerst zijn. Ik voel hoe ik elke dag mijn grenzen over ga door niet te bewegen, maar bewegen voelt vreemd als ik over een maand toch in Noorwegen ben.

De playlist die ik met mijn huisgenoten heb samengesteld stelt daadwerkelijk samen. Dat wil zeggen, wanneer er een liedje voorbijkomt van La Femme, gaan er door de hele tuin hoofdjes omhoog, worden er blikken gestuurd en gevangen door mensen die het herkennen en zoeken naar herkenning. Hey, jij ook hier, zie ik ze denken, jij ook hier, in dit smaakje muziek. Hetzelfde geldt voor Surf Curse, BEA1991, Charlotte Adigéry. Ik kijk om me heen en vind mezelf dankbaar, dat ik een tuin heb om te vullen met vrienden die de tijd ook meten in muziek. Dat ik zou kunnen zeggen, dat is de dag na Rock Werchter, dat duurt een hele All Too Well, dat is twee albums geleden, en dat ze me snappen.

De route naar de Berlinische Galerie lijkt in het echte leven langer dan op Google Maps. Ik wandel door straten gevuld met grijze gebouwen. Ik maak oogcontact met de zon en krijg spontaan heimwee naar de wind.

Als kind kijk ik Disney’s Hercules wel honderd keer opnieuw en nu lig ik in mijn novemberbed en denk ik aan de scene bij de rivier Styx, hoe Hades wordt doorgespoeld in een groene kolk. Ik ben bang dat ik aan het doorspoelen ben. En dat ik allemaal mensen mee wil trekken omdat ik het niet zo goed alleen durf. Maar dat werkt niet zo. Ik ben Styx, ik ben een kolkende rivier, ik besta al voordat tijd bestaat, in mij leven versies van mij die niet meer leven, ik kan niet doorspoelen, ik moet stoppen met hopen dat iemand in mij komt duiken om me uit mezelf te redden, de enige die in mij kan duiken ben ik zelf, de enige die mij kan redden ben ik zelf.

Je kan uren vertellen over het boek dat je nu aan het lezen bent, over Griekse mythologie, en ik vind het niet erg. Mijn mythologische kennis komt grotendeels voort uit Disney’s Hercules dus ik vind het leuk om mijn kinderlijke kennis aan die van jou te testen. Dat werkt niet zo, lach je, wanneer ik begin over de rivier Styx en hoe Hades wordt doorgespoeld in een groene kolk en hoe dat beeld soms op mijn netvlies naar boven drijft.

Even doorspoelen. Ik ben onderweg naar huis, voor de verandering maar niet voor lang. Zodra mijn sokken schoon zijn is er weer een tas om in te pakken, een trein te halen, een reis te reizen. Ik drijf in mijn eentje de zomer door, Billie Eilish’s What Was I Made For en Getting Older als reddingsboei.

Als kind ben ik zuinig op mijn stickers, nu ben ik zuinig op mijn woorden. Wat als ik spijt krijg, wat als ik ze later ergens anders wil plakken?

Ik begin te leren dat mijn angsten seizoensgebonden zijn. In de lente oogst ik hoop, in de herfst laat ik los. Ik ben bang dat ik niet al mijn vakken haal dit semester. Ik ben bang dat ik kwijtraak, ik ben bang dat ik van de dijk afrol, de zee in die geen zee meer is, bang dat mijn serendipiteit te zoutig is en ik het zelf niet doorheb.

Ik ga gitaarspelen, zeg je, en ik kan alleen maar glimlachen. Ik zou willen dat ik zo goed was als jij in mijn grenzen verleggen, zeg ik, en je moet een beetje lachen. Ik zeg dat ik niet eens weet waar ze liggen.

Ik ga hierover schrijven, schrijf ik, kijkend naar mijn lievelingsuitzicht. De notities op mijn telefoon zijn gevuld met zinnen van het leven, misschien dat ik ze ooit gebruik, ergens opplak waar ze door iedereen bekeken kunnen worden. Voor nu zijn ze nog even van mij.

Ik ga doorspoelen, drijven, dwalen, denk ik. Om kunst te maken moet je aanwezig zijn. Je moet thuis zijn in jezelf om de deur te openen als de goede ideeën aanbellen. Ik weet niet zo goed waar ik ben de laatste tijd, maar thuis ben ik niet. Ik dwaal een beetje door de tijd. Ik vraag me af of ik te onzeker ben, ik vraag me af in hoeverre je zonder onzekerheid kunt leven. Het is november en ik begin te leren dat niet alles een naam hoeft te hebben. Het duurt waarschijnlijk een tijdje, maar uiteindelijk ben ik thuis.

Ik ga roken, ga je mee? vraag je. Het is later en ik sta met jouw jas om mijn schouders, mijn haren ruiken naar rook en ik schrijf dit. Dat zijn nieuwe dingen. Ik ben gewend om inspiratie te halen uit dozen die allang op zolder staan, om vroeger naar het nu te trekken, maar met jou gaat het de andere kant op. Ik wil je schrijven terwijl ik naast je sta. Ik wil weten wat wij worden, wat wij zijn en wat het verschil daartussen is. Ik trek de toekomst naar me toe terwijl jij je eigen jas weer aantrekt en mij de mijne geeft.

Het hoeft geen naam te hebben, maar voor nu noem ik het laatjesonderzoek. Ik doe wat ik niet laten kan en leg het in een la, voor later. Later is ook nu, maar soms gaat de tijd over een ander spoor dan ikzelf en dat hindert niet, ik ben aan zee gebouwd en aan zee zal ik blijven liggen, ik kijk naar je ogen en luister, ik moet een beetje lachen, ik wandel met mama, ik heb al een route uitgestippeld, ik heb te weinig sokken mee, ik vergeet dat ik slecht ben in zoeken, ik weet gewoon niet hoe het moet, ik vergeet dat ideeën volgens andere regels leven, ik kijk om me heen en vind mezelf dankbaar, ik mis het water vaak, ik draai, ik hoop, ik staar, ik begin te leren, nu krijg ik de kans, ik ook, ik dwaal een beetje door te tijd, ik maak oogcontact met de zon, ik vind het niet erg, ik heb één fineliner meegenomen, ik vertel over de warmte en de bomen, ik lees, lees, lees, soms ben ik bang, ik ben het vaakst teleurgesteld in mezelf, ik ben de rivier, ik ga doorspoelen, ik kijk om me heen, ik voel, ik zeg niks, ik drijf in mijn eentje de zomer door, ik besta al voordat tijd bestaat, ik ben onderweg naar huis en ik ga erover schrijven. Ik kijk ernaar uit.

Dit verhaal is geschreven binnen het vak filosofie aan de AKI in 2023, onder begeleiding van Sofie Wierda.